Przy otwarciu IV Zjazdu Historyków Polskich w Poznaniu

Jako gospodarz miasta Poznania daję wyraz serdecznej radości, że pierwszy w odrodzonej Polsce Powszechny Zjazd Historyków Polskich odbywa się w Poznaniu, jednocząc tak znakomite grono luminarzy wiedzy, przybyłych do nas z całej Polski oraz z pobratymczych Czech na tę naukową biesiadę. Dumny jestem, że prastara stolica Wielkopolski, pierwsza z historycznych stolic państwa, doznała zaszczytu przyjęcia u siebie, jako Gości, tylu znakomitości, tylu dobrze zasłużonych około historji ojczystej mężów.

Instynkt historyczny wskazał Komitetowi Zjazdu na Poznań, jako na kolebkę narodu, jako na źródło, z którego myśl państwowa rozeszła się po ziemiach polskich i doprowadziła naród polski do obecnego stanowiska w zespole państw europejskich. U grobu Bolesława

Chrobrego, twórcy Państwa Polskiego, niechaj Zjazd Historyków Polskich w głębokiej zadumie rozważy szlaki rozwojowe narodu polskiego w ubiegłych dziewięciu wiekach i niechaj oświetli prawdą, miłością i rozumem drogi, po których winien on kroczyć ku promiennej przyszłości ludzkości, jako pożyteczny i twórczy członek w rodzinie ludów europejskich.

Polska nauka historyczna na tym historycznym zjeździe poznańskim niech rozpozna posłannictwo narodu polskiego, niech nauczy go wykrzesać ze siebie bogate wartości moralne i materjalne i obrócić je na pożytek powszechny.

W mieście naszem niechaj Zjazd rozpali pochodnie nauki, widne na krańcach Europy, niechaj pobudzi najszersze koła badaczy, aby wniknęli w liczne nasze, a martwe dotąd archiwa państwowe, miejskie i kościelne, ażeby roztoczyli przed nami pełny obraz dziejów Zachodniej Słowiańszczyzny, przedstawiając nam istotną przeszłość naszą z miłością i z godnością, współmierną do wielkości poświęcenia i ofiary przodków naszych.

Początki dziejopisarstwa wielkopolskiego, ujawnione w pismach Moraczewskich, Libeltów, Jarochowskich, niechaj rozwiną się do

pełnego kwiecia historjozofji, obejmującej cały naród polski we wszystkich jego warstwach i dzielnicach.

Miasto Poznań, miasto najrdzenniej polskie, przetwarzające odwieczne lechickie pierwiastki rasowe w połączeniu z zaletami przybyłych ze wszystkich dzielnic Polaków, za przewodem koryfeuszy dziejopisarstwa niechaj się stanie warsztatem, w którym wykuwają się podwaliny pod gmach polskiej nauki historycznej, podwaliny pewne i trwałe. Poznań niechaj stworzy syntezę polskiej myśli historycznej.

Powszechny Zjazd Historyków Polskich niechaj obraduje owocnie na chwałę narodu i pożytek ludzkości. Cześć jego uczestnikom!