Na zebraniu konstytucyjnem tow. zap. „Powszechna Wystawa Krajowa”

Panowie Ministrowie, Panowie.

Niezwykłą święcimy dziś uroczystość. Kładziemy kamień węgielny pod dzieło, które ma wsławić imię polskie, ma być żywym dokumentem, że Polska żyje, pracuje, tworzy i rozwija się.

Po ukończeniu prac przygotowawczych nadać dziś zamierzamy formę prawną przedsięwzięciu, mającemu za zadanie przeprowadzić pierwszą w wolnej Polsce

Powszechną Wystawę Krajową.

Wobec ogromu czekającego nas zadania zdecydowaliśmy się na formę mniej może efektowną, zato więcej elastyczną — towarzystwa zapisanego. Towarzystwo to nie ma celu zarobkowego, a jedynie ideowy, ten ażeby pokazać światu dorobek polski pod rządami własnemi. Pracować chcemy pod okiem Komitetu Wielkiego, do którego wejdą najwybitniejsi

przedstawiciele życia gospodarczego i kulturalnego z całej Polski, pod nadzorem Rady Głównej i w stałem kontakcie z Komitetem.

Termin wystawy — rok 1929 — jest równocześnie dziesięcioleciem niepodległości Państwa Polskiego. Uważamy za konieczne zrobić przegląd wszystkiego, co zdziałał naród nasz od chwili gdy cudem, kosztem krwi najszlachetniejszych swych synów odrodził się i odzyskał wolność. Generacja nasza żyje tak szybko i intensywnie, jak może żadna inna przed nami. Jakikolwiek wyda o nas sąd historja, to jedno zdaje się być pewnem, że jeżeli nawet dzięki pewnej gorączce tempa popełnialiśmy błędy, to jednak po odzyskaniu wolności pracowaliśmy na wszystkich polach naszego życia i z największem wytężeniem. Dokumentem tej pracy stać się ma Powszechna Wystawa Krajowa.

Fakt, że inicjatywa do podjęcia tej pracy wyszła ze stolicy zachodnich ziem Polski, tłumaczy się okolicznością, że kraj ten został wyjątkowo oszczędzony przez niszczącą stopę wojny i łatwiej mu zdobyć się na godną oprawę planowanego wielkiego dzieła. Szczęśliwy jestem, mogąc w imieniu Poznania dać wyraz szczerej, bratniej troski o zobrazowanie ogromu całokształtu

dorobku dziesięcioletniej pracy na naszej niwie gospodarczej i kulturalnej. Rząd nasz uznając słuszność przytoczonych względów, wyraził swą zgodę na to, że pierwsza Powszechna Wystawa Krajowa odbędzie się w Poznaniu, — ma to być równocześnie symbolem dla kraju, symbolem dla zagranicy.

Wielkie będą walory gospodarcze wystawy, nieocenionem jej znaczenie moralne. Pokaże ona potęgę kultury i gospodarki polskiej, a temsamem przyczyni się do ugruntowania przekonania, że Polska jest dziś w Europie środkowej ostoją ładu i porządku, siedzibą wielkich warsztatów pracy, — słowem, że jest potęgą, nad którą przejść nie można do porządku dziennego. Państwa wielkie, urządzające wystawy o mniejszem lub większym zakresie, poświęcały nieraz sumy ogromne w tem przekonaniu, że wystawy te ożywią życie gospodarcze, że przyczynią się do zdobywania coraz większych rynków zbytu, że spotęgują produkcję, że dadzą impuls do stworzenia nowych potrzebnych krajowi warsztatów, że będą bodźcem do udoskonalenia metod pracy, że staną się ośrodkiem propagandy nietylko gospodarczej, ale i politycznej zagranicą.

Dziękuję z tego miejsca imieniem Tymczasowego

Komitetu Organizacyjnego Panu Prezydentowi Rzeczypospolitej za łaskawe objęcie protektoratu nad wystawą, Rządowi, Panom Marszałkom Sejmu i Senatu, Sejmowi Śląskiemu, Panom Wojewodom, Samorządowi Krajowemu oraz związkom gospodarczym wsi i miast polskich za okazaną życzliwość i pomoc. Jedynie dzięki współdziałaniu Instytucyj i Osób wymienionych możemy już po krótkim okresie 3 miesięcy uważać prace wstępne za ukończone, — nic lepiej ponadto świadczyć nie może o spoistości narodu naszego. Panowie Ministrowie — w przybyciu Panów, jako członków Rządu upatruję dokument zewnętrzny, że dzieło, które rozpoczęliśmy, będzie dziełem całego narodu z Rządem jego na czele. Pragniemy, aby wystawa, którą zaczęliśmy organizować, stała się chlubą dla całego narodu, aby swoim i obcym głosiła spiżowym głosem: byliśmy, jesteśmy i będziemy. Pragniemy aby w tym dziele wziął udział naród cały od Bałtyku po Karpaty, od zachodu do wschodu. Pragniemy, aby to dzieło świadczyło na zewnątrz, że Polska jest nierozerwalną całością kulturalną, gospodarczą i polityczną.

Jako gospodarz grodu Przemysława i jako przewodniczący Tymczasowego Komitetu Organizacyjnego

witam Panów Ministrów, witam wszystkich zebranych tu przedstawicieli życia gospodarczego i kulturalnego Polski i proszę uprzejmie, by pomogli wspólnemi siłami postawić Powszechną Wystawę Krajową w Poznaniu na takim poziomie, by stała się dźwignią życia narodowego i kulturalnego a zarazem chlubą naszej Ojczyzny.